IMG_1348

Cmentarz żydowski w Łodzi – zwyczaje i tradycje

Jak co roku o tej porze kieruję kroki na nasz łódzki Kirchhoff. Opowiadałam wam już o symbolice żydowskich nagrobków i o sławnych Łodzianach żydowskiego pochodzenia, którzy na naszym cmentarzu spoczęli. Nie mniej ciekawe są zwyczaje związane z pochówkiem i kultem zmarłych w judaizmie.

Cmentarz żydowski w Łodzi – zwyczaje i tradycje

IMG_1475

Cmentarze dla żydów są miejscem świętym, ale jednocześnie rytualnie nieczystym. Dlatego też, według tradycji, przy wyjściu powinna się znajdować studnia do symbolicznego obmycia rąk. W judaizmie świat zmarłych jest ściśle oddzielony od świata żywych. Dlatego wszystko, co zostanie na cmentarz wniesione, jako należące do zmarłych – musi tam pozostać. Dotyczy to to również roślin – drzew i kwiatów. Liście opadłe jesienią należy spalić – nie wolno ich wywozić.

Z cmentarza żydowskiego nie wolno jest niczego wynosić - nawet śmieci, opadłe liście czy gałęzie muszą zostać spalone.

Z cmentarza żydowskiego nie wolno jest niczego wynosić – nawet śmieci, opadłe liście czy gałęzie muszą zostać spalone.

Tlące się kupki liści to częsty widok na cmentarzach

Tlące się kupki liści to częsty widok na cmentarzach

Cmentarz jest miejscem tabu, z szacunku dla zmarłych nie spożywa się na nim posiłków, nie czyta  Tory. Są to bowiem czynności dla zmarłych niedostępne. Na żydowski cmentarz nie wprowadza się zwierząt, nie używa się go jako skrótu drogi, nie zbiera siana, kasztanów czy kwiatów.

IMG_1316

Ciało oczekujące na Mesjasza jest integralną całością. Dotyczy to np. krwi. Jeśli przed śmiercią zmarły stracił krew, np. w wyniku wypadku – także ona powinna znaleźć się w grobie. Judaizm zabrania także balsamowania i kremacji zmarłych.

Usytuowanie macew w bardzo bliskiej odległości spowodowane jest faktem, iż grobu nie wolno wykorzystać powtórnie.

Usytuowanie macew w bardzo bliskiej odległości spowodowane jest faktem, iż grobu nie wolno wykorzystać powtórnie.

Dla Żydów grób jest nienaruszalny. Nie wykorzystuje się go ponownie. Zmarłych pozostawia się w spokoju, bowiem prochy ludzkie oczekują na przyjście Mesjasza, który ponownie obudzi je do życia. Z tego samego powodu cmentarzy nie wolno rozkopywać, nie istnieje pojęcie likwidacji grobu, a ekshumacja jest dozwolona na ściśle określonych zasadach. Istnieje możliwość odkopania i przeniesienia szczątków ludzkich jedynie w kilku przypadkach; przeniesienie grobu z cmentarza nieżydowskiego na żydowski, przeniesienie grobu do ziemi świętej, lub w sytuacji zagrożenia podmyciem lub zniszczeniem.

IMG_1425

W sytuacji, gdy cmentarz jest zapełniony, nie ma możliwości dokupienia gruntów, na istniejących już grobach dokonuje się nasypów. W tej nowej grubej warstwie grzebie się kolejne zwłoki.

IMG_1323

Podczas wizyty na żydowskim cmentarzu zauważyliście z pewnością leżące na grobach niewielkie kupki kamieni. To zwyczaj wywodzących się z dawnych czasów, gdy zmarłych grzebano na pustyni, a zwłoki należało chronić przed zwierzętami. W tym celu przykrywano je kamieniami. Za to z rzadka ujrzycie na nagrobkach kwiaty lub znicze. Zapewne ma to związek z tradycją, o której pisałam wyżej – jeśli już coś trafi na cmentarz musi tam pozostać. O ile spalenie zwiędłych kwiatów nie jest problematyczne, o tyle znicze stanowią już wyzwanie. Znalazłam też wyjaśnienie, mówiące o tym, że kamienie jako przedmiot martwy traktuje się jak symbol pamięci, kwiaty zaś – to coś przynależnego światu żywych.

IMG_1356

Żydzi chowani są w specjalnym żałobnym stroju tahrichim. To rodzaj prostej sukni, bez ozdób, uszytej z najtańszego białego płótna. Do szycia stroju przystępuje się po śmierci zmarłego. Tradycja zabrania przygotowania go wcześniej. Tak, jak zabrania czynienia jakichkolwiek innych przygotowań przed śmiercią. Zmarłych chowa się w prostych drewnianych trumnach, także bez ozdób. Do grobu można także składać ciało owinięte jedynie całunem.

IMG_1463

Po śmierci ciało zmarłego układa się na podłodze, nogami w kierunku drzwi, nakrywa białym płótnem, zapala 2 świece i stawia u wezgłowia. Zgodnie z tradycją należy zakryć lustra (śmierć mogłaby się w nich przejrzeć), przewrócić krzesła (tak, by anioł śmierci nie mógł na nich zasiąść) i wylać wodę z naczyń (by nie zostawił w niej swego śladu).

 IMG_1447     IMG_1314 IMG_1295  IMG_1489  IMG_1390  IMG_1482

image_print