sulejów

Opactwo Cystersów w Sulejowie

Opactwo Cystersów w Sulejowie to osobliwa koegzystencja sacrum i profanum. Na jednym terenie funkcjonują obok siebie muzeum, kościół i znajdujący się w prywatnych rękach hotel.

Widok na wieżę attykową od strony parkingu

Opactwo to zabytek klasy zerowej. Niestety czas nie działa na jego korzyść. XV wieczna wieża i arsenał niszczeją nieodnowione.

XV wieczna wieża i arsenał Opactwa w Sulejowie

W refektarzu połączonym z kościołem urządzono muzeum, ale już niestety do dormitorium znajdującego się nad salą obrad nie ma dostępu. W zabudowaniach dawnych pomieszczeń gospodarczych znajduje się obecnie hotel. Po cysterskich ogrodach, na które roztaczał się widok z zachodniego skrzydła klasztoru, po którym dziś zostały już tylko ruiny, nie ma śladu.

Widok na kościół od strony hotelu

Opowieść o Opactwie w Sulejowie należy rozpocząć krótką historią zakonu Cystersów w Polsce. Zakon Cystersów został założony w 1098 przez św. Roberta z Molesmes, który to opuścił zakon benedyktynów i założył klasztor we Francji w miejscowości Citeaux (po łacicnie Cistercium – stąd nazwa zakonu) koło Dijon.

Do Polski Cystersi zostali sprowadzeni w roku 1140 do miejscowości Jędrzejów. Pierwszym klasztorem żeńskim w Polsce była Trzebnica założona w 1202 przez św. Jadwigę Śląską.

Ruiny dawnego arsenału

Cystersi nazywani „białymi mnichami” noszą białe habity z czarnymi kapturami. Opactwa i klasztory cysterskie były w średniowieczu ważnymi ośrodkami kultywującymi kulturę, naukę, medycynę, wprowadzającymi postęp w rzemiośle i rolnictwie.

Ruiny dawnego młyna

Dziś w Polsce funkcjonują 4 opactwa cysterskie w Krakowie-Mogile, Jędrzejowie, Szczyrzycu i Wąchocku. Są też parafie w Gdańsku-Oliwie, Henrykowie i Sulejowie.

Więcej na temat Cystersów znajdziecie na stronie http://cystersi.pl/ 

Opactwo Cystersów w Sulejowie położone jest w Podklasztorzu (obecnie dzielnica Sulejowa). Jest to jeden z najlepiej zachowanych zespołów cysterskich w Polsce, perła architektury romańskiej.

Opactwo Cystersów w Sulejowie – mapamapa sulejowa

  1. Kościół
  2. Klasztor
  3. Ruiny południowego skrzydła i krużganków
  4. Ruiny skrzydła zachodniego
  5. Wieża rycerska
  6. Wieża attykowa
  7. Wieża krakowska
  8. Wieża muzyczna
  9. Wieża opacka
  10. Arsenał
  11. Ruiny pałacu opackiego
  12. Wieża mauretańska
  13. Pomieszczenia gospodarcze
  14. Dawna owczarnia
  15. Obecna plebania
  16. Ruiny dawnej plebanii
  17. Pozostałości po młynie konnym
  18. Zaadoptowane na hotel i restaurację dawne zabudowania gospodarcze.

Najstarszym budynkiem opactwa jest kościół pod wezwaniem św. Tomasza Kantuaryjskiego. Jest to trójnawowa bazylika z transeptem (czyli część kościoła prostopadła do jego osi). Budowę kościoła zakończono w roku 1232. Bryła kościoła zachowała się w nienaruszonym układzie. Wyposażenie świątyni pochodzi z okresu baroku i rokoka. Świątynia zbudowana jest z piaskowca.

Główne wejście do bazyliki

Barokowe wnętrze bazyliki

Bogato zdobione drewniane ławy

Skrzydło wschodnie klasztoru, jego jedyna zachowana część, w której obecnie znajduje się muzeum. Muzeum czynne jest dla indywidualnych zwiedzających tylko w sezonie letnim. Składa się z kapitularza, czyli miejsca w którym mnisi spotykali się by omawiać bieżace sprawy klasztoru, przyjmować gości czy nowych członków zakonu, oraz z gotyckich krużganków. Nad kapitularzem znajduje się, niestety niedostępne dla zwiedzających, dormitorium. W początkach opactwa, wszyscy mnisi wraz z opatem, spali w jednej dużej sali, każdemu przysługiwał siennik i wełniany pled.

Po południowym, pochodzącym z XVI wieku skrzydle pozostały tylko ruiny. W tym skrzydle znajdował się refektarz, mieszkanie opata i cele zakonników.

Ruiny skrzydła południowego

To właśnie z okien tej części klasztoru roztaczał się widok na ogrody cystersów i pozostające w ich posiadaniu stawy rybne.

Widok zza okien kiedyś zapierał dech w piersiach

Jeszcze mnie pozostało po skrzydle zachodnim. Pierwotnie trzy skrzydła klasztoru i kościół otaczały wirydarz, czyli ogród umieszczony wewnątrz murów klasztornych.

Wejście do wewnętrznego ogrodu Cystersów

Budynki gospodarcze, dziś mieszczące hotel i restaurację, służyły mnichom za spichlerze i browar. Cystersi to zakon przede wszystkim żyjący z rolnictwa i hodowli (wełna owiec była mnichom niezbędna do szycia habitów a nadwyżki wyprodukowanej żywności sprzedawali okolicznym mieszkańcom).

Dawne spichlerze i budynki gospodarcze dziś mieszczą hotel.

Widok na klasztor od strony kościoła

Widok na bazylikę od strony hotelu

Obwarowania od strony południowej - dawna latryna

Teren opactwa obwarowany jest murami obronnymi i kilkoma wieżami pochodzącymi z XV – XVII wieku. Do dziś zachowało się i 6 baszt i fragmenty murów.

Najstarsza z wież to Baszta Mauretańska pochodząca z końca XV wieku.

Co mi się podobało?

Atmosfera miejsca. W ostatnim czasie odwiedzałam Opactwo 2 razy, przy różnych warunkach pogodowych – niezmiennie magiczne :) Ogromnym plusem muzeum jest Pani pełniąca rolę kustosza społecznego – warto skorzystać z jej wiedzy o tym miejscu.

Co mi się nie podobało?

Po odwiedzeniu tego miejsca ma się wrażenie, ze zabrakło w nim dobrego gospodarza. Perły XV wiecznej architektury niszczeją przez nikogo nie ratowane. Na ten widok kraje się serce każdego, komu nie jest obcy los naszego dziedzictwa kulturowego. Ogromny potencjał wykorzystany w niewielkiej części. 

Miejsce magiczne, o niezwykłej wibracji, której nie odebrała mu nawet komercja hotelu i restauracji z parasolami i leżakami. Polecam na weekendowy wypad.

Ocena widziałam.pl: 6/10
image_print